Płyty CD, DVD i Blu-ray wyrzucasz do odpadów zmieszanych. Nie należą do żółtego pojemnika, mimo że są z plastiku, i nie są elektrośmieciami, mimo że mają związek z komputerem. Plastikowe pudełko od płyty trafia do żółtego pojemnika, papierowa książeczka do niebieskiego. Poniżej wyjaśniamy dlaczego, co z kasetami VHS, dyskietkami i płytami z danymi oraz gdzie oddać całą kolekcję, jeśli szkoda ci ją wyrzucać.
Dlaczego płyta CD nie idzie do plastiku
Płyta to krążek z poliwęglanu (PC, symbol 7, czyli inne tworzywa) pokryty warstwą aluminium albo złota, lakierem i nadrukiem. Poliwęglan sam w sobie jest cennym surowcem, ale sortownia komunalna nie ma linii do zdejmowania warstwy metalicznej, a niewielka masa płyt w strumieniu odpadów nie uzasadnia jej budowy. Płyta wrzucona do żółtego pojemnika zostanie więc wysortowana jako zanieczyszczenie i i tak trafi do frakcji pozostałej, tylko drożej. Więcej o tym, które tworzywa realnie wracają do obiegu, w tekście o rodzajach plastiku i ich symbolach.
Gdzie wyrzucić płyty, pudełka i kasety: tabela
| Co | Gdzie wyrzucić | Uwagi |
|---|---|---|
| Płyta CD, DVD, Blu-ray | odpady zmieszane | przed wyrzuceniem zniszcz dane |
| Plastikowe pudełko na płytę (jewel case, slim, DVD box) | żółty pojemnik | wyjmij papierową wkładkę |
| Książeczka, okładka, koperta papierowa | niebieski pojemnik | koperta z okienkiem foliowym też do papieru |
| Kaseta magnetofonowa, VHS | odpady zmieszane | kartonowe pudełko VHS do papieru |
| Dyskietka | odpady zmieszane | nie jest elektroodpadem |
| Pendrive, karta pamięci, dysk twardy, odtwarzacz CD | elektroodpady: PSZOK, sklep z elektroniką, pojemnik w markecie | to urządzenia, a nie nośniki |
| Szpindel (tuba) po 50 płytach | żółty pojemnik | polipropylen, nadaje się do recyklingu |
Czy płyty CD to elektrośmieci
Nie. Elektrośmieci to zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny, czyli wszystko, co ma wtyczkę, baterię albo akumulator. Płyta, kaseta i dyskietka to nośniki bierne, bez elementów elektronicznych. Odtwarzacz, napęd CD z komputera, konsola i pendrive już tak. Pełne zasady dla sprzętu opisujemy w artykule o elektrośmieciach i recyklingu elektroniki. Jeśli wyrzucasz stary komputer razem z płytami, oddaj komputer do PSZOK-u albo sklepu, a płyty do zmieszanych; zanim to zrobisz, sprawdź, czy sprzętu nie da się jeszcze uratować, o czym piszemy w tekście o naprawie komputerów i drugim życiu elektroniki.
Zanim wyrzucisz: dane na płytach
Płyty z dokumentami, zdjęciami, kopiami zapasowymi i nagraniami z kamer nie powinny trafiać do kosza w stanie czytelnym. Najprostsza metoda: porysuj kluczem wierzchnią, zadrukowaną stronę płyty, bo to tam leży warstwa z danymi, warstwa odczytu od spodu jest tylko przezroczystym poliwęglanem. Druga metoda to przecięcie płyty nożyczkami na trzy, cztery części. Nie łam płyt w rękach, poliwęglan pęka na ostre drzazgi. Nie wkładaj płyt do mikrofalówki, mimo że internet to poleca: efektowne iskry uszkadzają kuchenkę i wydzielają dym.
Kolekcja płyt: sprzedaż, oddanie, wymiana
Oryginalne płyty z muzyką i filmami mają wciąż odbiorców. Winyle i pierwsze wydania CD sprzedają się na portalach aukcyjnych, a w większych miastach działają sklepy skupujące używane płyty. Biblioteki publiczne i domy kultury przyjmują audiobooki i filmy w dobrym stanie. Płyty z grami komputerowymi warto sprawdzić przed wyrzuceniem, część starych tytułów ma wartość kolekcjonerską. Na grupach sąsiedzkich cała kolekcja rozchodzi się w kilka dni, a to lepszy los dla poliwęglanu niż spalarnia.
Płyty CD w domu i ogrodzie
Stare płyty służą jako odstraszacz ptaków w sadzie i na balkonie, zawieszone na sznurku odbijają światło i ruszają się na wietrze. Sprawdzają się jako podstawki, lustrzana mozaika na doniczkach i jako element zabawek ze śmieci dla dzieci: bączków, zegarów, kolorowych wiatraczków. Z kilkudziesięciu płyt powstaje osłona lampy, a z pudełek jewel case ramka na zdjęcia. Więcej pomysłów w tekście o upcyclingu starych rzeczy. Podobnie zaskakujące zasady dotyczą żarówek, o czym piszemy w tekście gdzie wyrzucić żarówki; przewodnik po wszystkich pojemnikach znajdziesz w artykule segregowanie śmieci: co gdzie wrzucać.
Najczęstsze pytania
Do odpadów zmieszanych. Płyta CD to poliwęglan z warstwą metalu i lakieru, której sortownia nie oddziela, więc nie trafia do żółtego pojemnika. Nie jest też elektroodpadem, bo nie ma w niej układów elektronicznych ani baterii.
Nie. Elektrośmieci to urządzenia zasilane prądem lub bateriami. Płyta jest nośnikiem, tak jak kaseta czy dyskietka. PSZOK przyjmie ją jako odpad zmieszany, a niektóre punkty jako tworzywa, jeśli mają odbiorcę poliwęglanu.
Do odpadów zmieszanych. Obudowa jest z polistyrenu, ale w środku jest taśma poliestrowa z magnetyczną powłoką, której nie da się rozdzielić w sortowni. Kartonowe pudełko od kasety VHS idzie do papieru.
Porysuj warstwę od strony nadruku (nie od strony odczytu) kluczem albo nożem w kilku miejscach, albo przetnij płytę nożyczkami na kilka części. Łamanie płyty rękami grozi skaleczeniem odłamkami. Niszczarki biurowe z funkcją CD tną płytę na paski.