Stare buty nie trafiają już do śmieci zmieszanych. Od 1 stycznia 2025 roku obuwie i tekstylia zbiera się w Polsce selektywnie: oddajesz je do PSZOK-u, do kontenera na odzież i obuwie, w sklepie prowadzącym zbiórkę albo do zbiórki charytatywnej. Wyjątkiem są buty mokre, spleśniałe albo zanieczyszczone chemią, te idą do pojemnika na odpady zmieszane. Poniżej wszystkie drogi, także dla butów z dziurą, których nikt już nie założy.
Co zmieniło się od 2025 roku
Do końca 2024 roku buty i ubrania wolno było wrzucać do zmieszanych. Od 2025 roku unijna dyrektywa odpadowa nakłada na gminy obowiązek selektywnej zbiórki tekstyliów, a obuwie jest do nich zaliczane. W praktyce oznacza to, że każda gmina musi przyjmować buty i ubrania w PSZOK-u, a wiele gmin rozstawia dodatkowo kontenery albo organizuje zbiórki objazdowe. Mandat za wrzucenie butów do zmieszanych jest na razie teoretyczny, bo trudno to udowodnić, ale spółki komunalne coraz częściej odmawiają odbioru źle posegregowanych pojemników. Szerzej o tym, dokąd trafiają ubrania po zbiórce, piszemy w tekście o utylizacji tekstyliów.
Gdzie wyrzucić stare buty: pięć dróg
| Stan butów | Gdzie oddać | Co się z nimi dzieje |
|---|---|---|
| Dobre, do noszenia | kontener PCK lub Caritas, zbiórka szkolna, grupa oddam za darmo, lumpeks na komis | drugi obieg, ktoś je nosi |
| Zniszczone, ale suche i czyste | PSZOK, kontener na tekstylia z dopiskiem obuwie | rozdrobnienie na włókniny, wypełnienia, paliwo alternatywne |
| Sportowe dowolnej marki | sklepy sportowe z programem zbiórki (część sieci przyjmuje każde obuwie) | granulat na nawierzchnie boisk i placów zabaw |
| Robocze, z podnoskiem stalowym | PSZOK | rozdział metalu i skóry |
| Mokre, spleśniałe, z farbą, olejem, smołą | odpady zmieszane | spalarnia lub składowisko |
PSZOK: najpewniejsza droga
Punkt Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych ma obowiązek przyjąć obuwie od każdego mieszkańca gminy, bez opłaty i bez limitu ilościowego (w odróżnieniu od gruzu czy opon). Przywieź buty w worku, suche, najlepiej sparowane. Adres i godziny otwarcia znajdziesz na stronie urzędu gminy, zwykle w zakładce gospodarka odpadami. Jeśli PSZOK jest daleko, a gmina organizuje zbiórkę objazdową odpadów wielkogabarytowych, buty często można wystawić razem z nią, w osobnym worku z napisem tekstylia.
Kontenery na odzież: nie każdy jest tym, na co wygląda
Kontenery pod blokami dzielą się na dwie grupy. Kontenery organizacji charytatywnych (PCK, Caritas, fundacje) zbierają rzeczy do ponownego użycia i zniszczone buty są dla nich problemem, bo muszą je wyrzucić na własny koszt. Kontenery firm handlujących odzieżą używaną, oznaczone nazwą firmy i numerem rejestrowym, przyjmują także obuwie zniszczone, bo zarabiają na sprzedaży włókien i paliwa alternatywnego. Zanim wrzucisz zniszczone buty do kontenera, przeczytaj naklejkę: jeśli jest tam napis tylko rzeczy czyste i nadające się do noszenia, poszukaj innego. Kontener bez żadnego oznaczenia właściciela bywa nielegalny i jego zawartość ląduje na dzikim wysypisku.
Sklepy i marki: zbiórki obuwia
Sieci sportowe i część marek obuwniczych prowadzi programy odbioru starych butów, zwykle dowolnej marki i w dowolnym stanie. Zniszczone buty sportowe są rozdrabniane, a granulat z podeszew trafia na nawierzchnie bieżni i placów zabaw. W zamian sklep często daje rabat na kolejną parę. Zbiórki zmieniają się co sezon, więc zapytaj przy kasie albo sprawdź na stronie sieci przed wizytą.
Jak przygotować buty do oddania
- Zwiąż parę sznurówkami albo włóż obie sztuki do jednej torby. Niesparowane buty nadają się tylko do rozdrobnienia.
- Wysusz je. Mokre buty pleśnieją w kontenerze i psują całą partię.
- Nie myj i nie odświeżaj zniszczonych butów, to strata wody. Umyj te, które oddajesz do noszenia.
- Wyjmij wkładki ortopedyczne i wkładki grzewcze z bateriami, baterie wyrzuć osobno.
Co z pudełkiem, sznurówkami i kremem do butów
Pudełko po butach to karton, więc niebieski pojemnik, po wyjęciu bibułki i plastikowych wieszaków. Sznurówki i wkładki idą razem z butami do tekstyliów. Puszka po paście do butów z resztką pasty to odpad zmieszany, pusta puszka metalowa może iść do żółtego. Aerozol do impregnacji, podobnie jak inne opakowania po dezodorantach i sprayach, trafia do żółtego pojemnika, jeśli jest pusty. Zasady dla wszystkich kolorów pojemników zebraliśmy w przewodniku segregowanie śmieci: co gdzie wrzucać.
Zamiast wyrzucać: naprawa i drugie życie
Szewc wymienia podeszwę i fleki za kilkadziesiąt złotych, a to wydłuża życie skórzanych butów o kilka sezonów. Buty dziecięce w dobrym stanie rozchodzą się na grupach sąsiedzkich w kilka godzin. Zniszczone kalosze i trampki przydają się jako donice, a stare skórzane buty jako materiał na paski do skrzynek, kilka takich pomysłów opisujemy w tekście o upcyclingu.
Najczęstsze pytania
Od 1 stycznia 2025 roku obuwie i tekstylia podlegają selektywnej zbiórce, więc formalnie nie powinny trafiać do odpadów zmieszanych. Oddaj je do PSZOK-u, do kontenera na tekstylia albo w sklepie prowadzącym zbiórkę. Buty mokre, spleśniałe lub zanieczyszczone farbą czy olejem to wyjątek, te idą do zmieszanych.
Do PSZOK-u albo do kontenera na tekstylia, jeśli operator przyjmuje obuwie nienadające się do noszenia. Zniszczone buty są rozdrabniane na włókniny, wypełnienia i paliwo alternatywne, więc nie muszą być w dobrym stanie, ale powinny być suche i czyste.
Tak, zwiąż parę sznurówkami albo włóż do jednej reklamówki. W kontenerze i na sortowni pojedyncze buty są rozdzielane, a niesparowane obuwie nadaje się już tylko do rozdrobnienia.
Do kontenera PCK lub innej organizacji charytatywnej, do sklepu z programem zbiórki, na lokalną grupę oddam za darmo albo do lumpeksu przyjmującego rzeczy na komis. Buty w dobrym stanie warto oddać osobno od zniszczonych, bo trafiają wtedy do ponownego użycia, a nie do rozdrabniania.