Odpowiedź zależy od rodzaju żarówki. Zwykła żarówka żarowa i halogenowa idą do odpadów zmieszanych, zawinięte w papier. Żarówka LED, świetlówka kompaktowa (energooszczędna) i świetlówka liniowa to elektroodpady: oddajesz je do PSZOK-u, w sklepie z elektryką albo do pojemnika na żarówki w markecie. Żadna żarówka nie należy do pojemnika na szkło. Poniżej tabela, adresy zbiórek i instrukcja na wypadek stłuczonej świetlówki z rtęcią.
Jak rozpoznać, jaką masz żarówkę
Żarówka żarowa ma przezroczystą lub matową bańkę z widocznym drucikiem żarnika i grzeje się mocno w czasie pracy; w Unii nie sprzedaje się jej od 2012 roku, ale w szufladach wciąż leżą zapasy. Halogen to mała żarówka z grubszej szklanej bańki, często na dwóch bolcach (G4, G9, GU10) albo w kształcie klasycznej żarówki z mniejszą bańką w środku. Świetlówka kompaktowa to zakręcona albo złożona z kilku rurek, potrzebuje chwili, żeby się rozjaśnić. Żarówka LED wygląda jak zwykła, ale jest lekka, nie grzeje się przy dotknięciu i ma na trzonku plastikową część kryjącą zasilacz. Jeśli na opakowaniu lub trzonku jest przekreślony kosz na kółkach, to elektroodpad.
Gdzie wyrzucić żarówki: tabela
| Rodzaj | Gdzie wyrzucić | Dlaczego |
|---|---|---|
| Żarówka żarowa (tradycyjna) | odpady zmieszane | szkło i wolfram, brak elektroniki i rtęci |
| Żarówka halogenowa | odpady zmieszane | jak wyżej, szkło kwarcowe nie nadaje się do huty |
| Żarówka LED | elektroodpady: PSZOK, sklep, pojemnik w markecie | zasilacz elektroniczny w trzonku |
| Świetlówka kompaktowa (energooszczędna) | elektroodpady, koniecznie | zawiera rtęć, 2–5 mg |
| Świetlówka liniowa (rurka) | elektroodpady, w całości, nie łamać | rtęć, duża powierzchnia szkła |
| Lampa sodowa, rtęciowa, metalohalogenkowa | PSZOK jako odpad niebezpieczny | rtęć i sód |
| Girlanda świetlna, lampka choinkowa LED | elektroodpady | przewód i diody to sprzęt elektryczny |
| Opakowanie po żarówce (karton) | niebieski pojemnik | blister plastikowy do żółtego |
Gdzie oddać żarówki LED i świetlówki
Masz co najmniej cztery miejsca. PSZOK przyjmuje każdą ilość bez opłat. Sklep, w którym kupujesz nową żarówkę, ma obowiązek przyjąć starą tego samego rodzaju, sztuka za sztukę, bez względu na markę. Sklepy z elektroniką i markety o powierzchni sprzedaży powyżej 400 m² muszą przyjąć drobne elektroodpady (do 25 cm) bez zakupu; stąd pojemniki na żarówki i baterie przy wejściach do marketów budowlanych i sieci spożywczych. Czwarta droga to zbiórki objazdowe elektroodpadów organizowane przez gminy, terminy są na stronie urzędu. Stare żarówki żarowe i halogeny z tych zbiórek są wyłączone, bo nie są elektroodpadem. Skoro już porządkujesz oświetlenie, sprawdź, ile daje wymiana wszystkich źródeł światła na LED, w tekście o oszczędzaniu prądu w domu.
Stłuczona świetlówka: co robić
Świetlówka kompaktowa zawiera od 2 do 5 miligramów rtęci, świetlówka liniowa nieco więcej. To niewiele, ale po stłuczeniu rtęć paruje, a jej pary są szkodliwe. Otwórz okno i wyjdź z pomieszczenia na kwadrans. Nie odkurzaj, bo odkurzacz rozproszy pary po całym mieszkaniu. Załóż rękawiczki, odłamki zbierz dwoma kawałkami kartonu, drobiny przyklej taśmą klejącą, całość włóż do słoika z zakrętką albo szczelnego worka. Podłogę przetrzyj wilgotnym ręcznikiem papierowym, który wyrzucasz do tego samego słoika. Słoik oddaj do PSZOK-u jako odpad niebezpieczny. Ubrania, na które spadły odłamki, upierz osobno. Więcej o rtęci i innych metalach ciężkich w środowisku w osobnym tekście.
Co się dzieje z żarówką po oddaniu
Zakład przetwarzania rozdziela świetlówkę na szkło, metale, luminofor i rtęć. Szkło wraca do produkcji nowych lamp, rtęć jest odzyskiwana w destylacji i trafia do przemysłu, luminofor z metalami ziem rzadkich jest odzyskiwany w części zakładów. Żarówka LED rozkłada się na aluminiowy radiator, płytkę z diodami i plastik; z jednej żarówki odzyskuje się około 90 procent masy. Żarówka żarowa nie ma czego oddać, stąd jej miejsce w zmieszanych. Zasady dla innych trudnych odpadów opisujemy w tekstach gdzie wyrzucić płyty CD i gdzie wyrzucić leki, a wszystkie kolory pojemników w przewodniku segregowanie śmieci: co gdzie wrzucać.
Najczęstsze pytania
Tradycyjna żarówka żarowa i żarówka halogenowa trafiają do odpadów zmieszanych. Nie do szkła, bo szkło żarówki ma inny skład niż opakowaniowe i zawiera metalowy trzonek. Zawiń ją w papier, żeby nie skaleczyć osób obsługujących odpady.
Do elektroodpadów. Żarówka LED zawiera układ elektroniczny (zasilacz w trzonku), więc jest zużytym sprzętem elektrycznym. Oddasz ją w PSZOK-u, w sklepie z elektryką lub oświetleniem, w pojemniku na drobne elektroodpady w markecie albo przy zakupie nowej żarówki w dowolnym sklepie.
Wyłącznie do elektroodpadów, bo zawierają rtęć. Przyjmują je PSZOK-i, sklepy elektryczne, pojemniki na żarówki w marketach budowlanych i część galerii handlowych. Nigdy nie wrzucaj świetlówki do zmieszanych ani do szkła.
Otwórz okno, wyjdź z pomieszczenia na 10–15 minut, nie używaj odkurzacza. Odłamki zbierz kartonikiem i taśmą klejącą do słoika lub szczelnego worka, wytrzyj podłogę wilgotnym ręcznikiem papierowym i wszystko razem oddaj do PSZOK-u jako odpad niebezpieczny.